Nederrijn/Lek - Visie renovatie sluis- en stuwcomplexen

  • Omschrijving:
    kader ruimtelijke kwaliteit sluis- en stuwcomplexen Nederrijn en Lek

    Opdrachtgever:
    Rijkswaterstaat dienst infrastructuur

    Ontwerpjaar:
    2006

    Locatie:
    Driel, Amerongen, Hagenstein

    Samenwerking:
    Bureau Marlies van Diest, Baarn en architect Guus Baneke, Amsterdam

  • De sluis- en stuwcomplexen zijn bijzondere landmarks in een van de grote rivieren van onze delta: de Nederrijn/Lek. De meest opvallende onderdelen zijn de stuwen met hun vizierschuiven. De stuwen hebben een belangrijke rol in de verdeling van het water over de Nederrijn en IJssel. Daarnaast zijn ze een geliefd doel van fietstochten en excursies.

    Functioneel belangrijk, technisch vernuftig en ruimtelijk intrigerend: een eervolle opdracht om na te denken over de eisen die aan renovatie gesteld moeten worden. Omdat dit in de vorm van een Design/Construct/ Maintenance-contract werd aanbesteed was een kader nodig waarbinnen de opdrachtnemer het ontwerp kon uitwerken. Voor dit ‘kader ruimtelijke kwaliteit’ zijn 5 schaalniveaus onderscheiden: conceptuele basis, relatie met de omgeving, compositie, objecten en materialen en details. Hierin staan belevingswaarde en cultureel-maatschappelijke waarde centraal.

    Een belangrijk aandachtspunt is de compositie van de verschillende objecten op de complexen, ze zijn veel meer dan alleen de beeldbepalende stuwen en bevatten ook een minder opvallende sluiskolk en zelfs waterkrachtcentrales. De drie complexen verschillen onderling voornamelijk in de compositie en detaillering van de onderdelen. Hierin toont zich ook het voorschrijdend inzicht: Hagestein is in 1960 opgeleverd, Amerongen in 1965 en Driel in 1970.

    De aanbestedingsprocedure heeft niet tot een opdracht geleid.

  • Opvallend zijn de weinig passende gebouwen in Hagestein en Amerongen, omdat ze op het slecht bereikbare middeneiland staan kunnen ze gelukkig vervangen worden door nieuwbouw aan de noordzijde van de sluis.

    De ambitie is in overleg met de opdrachtgever hoog gesteld: de complexen weer de trotse iconen te laten zijn die ze van oorsprong waren en ze met hun aangrenzende terreinen het vanzelfsprekende onderdeel van de rivier te laten zijn dat ze in de 40 jaar van hun bestaan zijn geworden. Behouden, herstellen en versterken zijn de uitgangspunten voor een nieuwe levensfase, de daarvoor noodzakelijke aanpassingen kunnen een wezenlijke bijdrage leveren. Voorbeeld hiervoor zijn de referentieontwerpen voor de nieuwe gebouwen in Hagestein en Amerongen.

  • De vizierschuiven van de stuwen zijn een zeer innovatieve constructie: door de vorm van een halve cilinder wordt alle belasting van het water op de schuiven omgezet in trek en kan de grote overspanning (ca 50m) veel lichter uitgevoerd worden.

    Naast een innovatieve constructie zijn de stuwen een enorme ingreep in het toenmalige landschap geweest, zoals de navolgende beelden laten zien. In bijna een halve eeuw zijn ze juist een integraal onderdeel van het landschap geworden.

    Met de aansluiting van de complexen op het landschap moet zorgvuldig omgegaan worden om dit niet te verstoren. De vispassages die er rond de eeuwwisseling, zonder veel ontwerpaandacht, aan toegevoegd zijn illustreren de risico’s.

     


project sluiten » «